หลักสังเกตคำสมาสจากคำไทย
 
 
        คำสมาส        เป็นคำบาลลีสันสกฤตชนิดหนึ่ง  มีลักษณะเหมือนคำประสมของไทย    
  คือนำเอาคำหลายคำมารวมกันเป็นคำใหม่อีกคำหนึ่งขึ้น  เรียกว่าสมาส  มีหลักการสังเกตง่ายๆดังนี้
1. คำสมาสมีลักษณะ เป็นคำภาษาบาลีหรือภาษาสันสกฤตทั้งสองคำหรือทุกคำ  เช่น มธุรส  ธุระ
2. คำสมาสมีลักษระที่สำคัญสังเกตได้ง่ายคือ  เหมือนกับเอาคำภาษาบาลีตั้งแต่สองคำขึ้นไปวางเรียงกัน  เช่น พุทธวจนะ  เกษตรกรรม
3. คำสมาสอาจจะออกเสียงสระเนื่องกัน  เช่น ภูมิศาสตร์  ประวัติศาสตร์
4. คำสมาสอาจจะเป็นคำนามสมาสกับคำนาม       หรืออัพยยศัพท์สมาสกับคำนามก็ได้             เช่น   พุท  สมาสกับ  โอวาท   เป็น  พุทธโอวาท
5. คำสมาสใด  ถ้านำหน้าเป็นนาม  สมาสกับคำหลังที่พยางค์หน้าเป็นสระ   ให้สมาสตามวิธีสนธิได  ้เช่น วร  สมาสกับ  โอวาท  เป็น  วโรวาส
6.  คำสมาสนั้น  แปลกลับคำไทย  เช่น กาฬมุข (หน้าดำ )
7. คำสมาสนั้นแม้จะออกเสียงสระอะ  คือสัพท์นั้นไม่ได้เป็นภาษาบาลีสันสกฤตทุกคำ   มีคำภาษาอื่นปน  เราไม่นับเป็นคำสมาส        แต่อาจเป็นคำประสมในภาษาไทยได้                                             เช่น  พุทธเจ้า ( เจ้าคำไทย )  พระเก้าอี้  (เก้าอี้คำไทย)
 
 
   
 
หลักสังเกตคำสมาสจากคำไทย
นางสาวยุพดี  พละศักดิ์