โครงสร้างและวิธีการแลกเปลี่ยนก๊าซของสิ่งมีชีวิต
 
1.        โปรติสต์อาศัยเยื่อหุ้มเซลล์เพราะยังไม่มีโครงสร้างใดๆทำหน้าที่แลกเปลี่ยนก๊าซโดยเฉพาะ
2.        พืช epidermis มี cutin เคลือบบางๆทำให้แลกเปลี่ยนก๊าซได้บ้าง  ปากใบ ( stoma ) เป็นตำแหน่งที่มีการแลกเปลี่ยนก๊าซที่สำคัญที่สุด  ลำต้นแลกเปลี่ยนก๊าซทางเลนติเซลล์ ( lenticel )  รากแลกเปลี่ยนก๊าซโดยการที่ก๊าซละลายน้ำแพร่เข้าสู่ปลายรากพร้อมๆกับการดูดน้ำ
3.        สัตว์ชั้นต่ำที่ไม่มีโครงสร้างเฉพาะในการแลกเปลี่ยนก๊าซ
            3.1        ไฮดรา ( Hydra )  เนื้อเยื่อผนังลำตัวมี 2   ชั้นเซลล์เรียงตัวเป็นแถวสามารถแลกเปลี่ยนก๊าซได้โดยตรง  เนื้อเยื่อชั้นนอกแลกเปลี่ยนก๊าซกับน้ำภายนอกตัว  เนื้อเยื่อชั้นในแลกเปลี่ยนก๊าซกับน้ำในกัสโตรวาสคิวลาร์ คาวิตี้
3.2        หนอนตัวแบน ( Flat worm ) เช่น พลานาเรียมีเนื้อเยื่อ 3 ชั้น  ปรับตัวโดยลำตัวแบนบางทำให้พื้นที่ผิวมากขึ้น แลกเปลี่ยนก๊าซโดยอาศัยผิวหนังโดยตรง
3.3        ไส้เดือนดิน  ( earth worm ) มีระบบเลือดช่วยลำลียงก๊าซโดยรงควัตถุในน้ำเลือดคือฮีโมโกลบิน , คลอโรครูโอริน  ใช้ผิวหนังแลกเปลี่ยนก๊าซโดยตรง
4.        โครงสร้างเฉพาะที่ใช้แลกเปลี่ยนก๊าซในสัตว์
4.1        เหงือก ( gill ) ประกอบด้วยเส้นเหงือกเล็กๆเรียงกันเป็นแผง ภายในมีเส้นเลือดฝอยจำนวนมาก  แบ่งเป็น 2 ประเภท คือเหงือกภายนอกเช่นในไส้เดือนทะเล , สัตว์ครึ่งน้ำครึ่งบกในระยะตัวอ่อน , ตัวอ่อนแมลงที่อยู่ในน้ำ เหงือกภายในเช่นในปลาต่างๆ
4.2        ท่อลม ( trachea ) พบในอาร์โทรพอดที่อยู่บนบก  ระบบท่อลมประกอบด้วยโครงสร้างดังนี้
ในแมลงที่บินได้ดีจะมีถุงลม ( tracheal  air  sac )  ในพวกแมลงไม่มีรงควัตถุลำเลียงก๊าซในเลือดเนื่องจาก Tracheoles แทรกเข้าไปชิดกับเซลล์โดยตรง
4.3        เรสไพราทอรีทรี ( Respiratory  tree ) เป็นท่อยาวยื่นจากช่องเปิดของลำตัวด้านท้ายสุดเข้าไปในร่างกายและแตกแขนงคล้ายกิ่งไม้  พบในปลิงทะล
4.4        ลังบุก ( Lung book ) คล้ายเหงือกมีลักษณะเป็นเส้นๆแตกกิ่งก้านยื่นออกมาจากผิวของร่างกายพบในแมงมุม แตกต่างจากท่อลมตรงที่ภายในมีของเหลวหมุนวียนเพื่อลำเลียงก๊าซไปยังเนื้อเยื่อต่างๆ
4.5        ปอด (Lung ) พบในหอยบก เช่นหอยทาก , ทาก  ปลามีปอด  สัตว์มีกระดูกสันหลังชั้นสูง โครงสร้างในการแลกเลี่ยนก๊าซภายในปอดคืออัลวีโอลัส ( alveolus )
4.6        โครงสร้างพิเศษที่ช่วยหายใจในนกได้แก่ถุงลม (air  sac ) แยกออกไปจากปอดไม่ได้แลกปลี่ยนก๊าซโดยตรงเพราะรอบๆถุงลมไม่มีเส้นลือดฝอยดังที่พบในอัลวีโอลัส ช่วยสำรองอากาศให้ปอดใช้ และช่วยให้ปอดได้รับออกซิเจน 2 ครั้ง ช่วยระบายความร้อนเพราะนกไม่มีต่อมเหงื่อ